Tháp Babel trên đỉnh thác Ánh trăng

“Tháp Babel trên đỉnh thác Ánh trăng” gồm 11 truyện ngắn của Di Li. Nếu như ở hai tập truyện ngắn đầu là “Tầng thứ nhất” và “Điệu valse địa ngục”, phong cách trinh thám kinh dị được thể hiện một cách rõ nét, thậm chí là màu sắc trung tâm, là cái nền lớn cho các truyện trong tập, thì đến hai tập sau này, chất Đời đươc tác giả thổi vào nhiều hơn. Các câu chuyện mang đến cho ta những khuôn mặt của đời sống đương đại với nhiều góc cạnh, thuận và nghịch, bi và hài, buồn và vui lẫn lộn trong những sự trớ trêu. Cái thông minh của một người viết truyện trinh thám đã góp hiệu quả đắc lực cho nghệ thuật dẫn truyện và kiến tạo những kết cấu bất ngờ, khó có thể đoán trước. Dường như một cuộc chuyển di bút pháp đã khiến Di Li thể hiện được mình một cách đa chiều hơn: một cây bút có phông văn hóa rộng, chịu khó đọc, am tường nhiều lĩnh vực như lịch sử, địa lí, chính trị, âm nhạc, hội họa… và khá tinh tế khi bày tỏ những quan điểm cận nhân tình về đời sống của xã hội đương đại.

11 truyện ngắn trong tập có thể xếp thành ba nhóm chính: những câu chuyện về đời sống nói chung, những câu chuyện về đề tài gia đình-hôn nhân và những câu chuyện mang hơi thở của thời hiện đại rất rõ nét tạm gọi là góc nhìn đương đại.

Truyện “Tháp Babel trên đỉnh thác Ánh trăng” dựng lên một không gian của miền núi rừng sơn cước xoay quanh nhân vật My cùng gia đình của cô. Những câu hỏi đầy nhức nhối về sự đổi thay của phẩm giá con người hòa lẫn cùng nỗi cô đơn, ám ảnh và khát khao. Sự phân lập về những không gian sống được thể hiện một cách rõ nét, quan niệm thẩm mĩ của con người có thể đổi thay song không bao giờ được lụi tắt niềm hy vọng và đợi chờ. Truyện “Cuốn trôi trong gió” được lấy nhan đề theo tên gọi một ca khúc nổi tiếng của Bob Dylan trong những thập niên 60 của thế kỷ trước: Blowin’ in the win. Câu chuyện là sự đan xen của những sẻ chia hiện tại và những dòng hồi ức trải dài trong một khoảng thời gian hơn 40 năm. Sự trái ngang của số phận, có khi phải sang đến cái dốc bên kia của cuộc đời, người ta mới có cơ hội để mà hiểu ra. Lúc đó, dù đã muộn hay vẫn còn cơ hội là tùy thuộc vào ứng xử và nhân duyên của mỗi con người. Đọc truyện này, độc giả sẽ được sống lại không khí của Sài Gòn những năm 75 trở về trước với từng con phố, từng cửa hiệu, từng dòng sông… Thật là điều đáng ngạc nhiên đối với một cây bút vốn sinh ra và lớn lên trong thời kỳ hòa bình độc lập thống nhất của dân tộc.

Nếu như “Thám tử tư” gây bất ngờ cho người đọc ở lúc “gỡ nút”, “Chiếc ấm nước đặt trên bếp ga” cho ta sự tinh tế trong phản ánh hiện thực thì “Quà tặng trước lúc giao thừa” và “Lời đề nghị trong đêm Giáng sinh” gây cho người đọc những cảm giác đằm sâu hơn. Truyện “Quà tặng trước lúc giao thừa” là một truyện ngắn hay về đề tài bạo hành trẻ em. Đây vốn là đề tài mà báo chí rất quan tâm phản ánh trong những năm gần đây nhưng văn học thì còn chưa thực sự vào cuộc. Nhưng qua truyện ngắn này, Di Li đã làm được một việc là đánh thức những trái tim bị ngủ quên, khơi dậy lòng trắc ẩn của con người cho một nỗi xót xa nhân đôi khi đứa trẻ chịu bạo hành không phải do người dưng nước lã mà do chính người ruột thịt gây nên. “Lời đề nghị trong đêm Giáng sinh”, ngược lại, mang đến cho người đọc một cảm giác xúc động và ấm áp bởi tình huống bất ngờ của câu chuyện, bởi niềm vui của bé Chi và giây phút mà chuông điện thoại vang lên trong căn phòng của mẹ con Quyên. Đó không gì khác mà chính là niềm tin vào cuộc đời và con người, tin vào những tình cảm thanh sạch vẫn còn lại trong dòng đời đôi khi đầy xô bồ và bụi bặm.

Nhìn chung, ở những loạt truyện về tình yêu - giới tính - hôn nhân, Di Li thể hiện được một phong cách đa thanh, nhiều giọng điệu, lúc sôi nổi nồng nàn, lúc dửng dưng chán chường lãng đãng, lúc hài hước dí dỏm, cuốn hút người đọc từ câu đầu tiên đến câu cuối cùng.

Đỗ Anh Vũ