Trong tuyên bố từ chức được công bố chỉ một tuần sau khi đảm đương vị trí bộ trưởng Tái thiết Nhật Bản, ông Ryu Matsumoto biện minh rằng, nhóm máu B đã khiến ông cư xử thô bạo và vô cảm trong chuyến thị sát các vùng bị động đất và sóng thần tàn phá.

Lời biện minh khác thường của ông Matsumoto khiến báo chí phương Tây kinh ngạc, vì nó nằm ngoài mọi chuẩn mực thông thường trong giới chính trị. Nhưng đối với người Nhật, đó dường như lại là một lý lẽ dễ chấp nhận. Vì từ lâu, trong xã hội Nhật Bản vẫn tồn tại quan niệm rằng nhóm máu có mối liên hệ chặt chẽ với tính cách của con người.

Một trong những người đầu tiên xây dựng quan niệm này ở Nhật Bản là Takeji Furukawa, một giáo sư ở Tokyo. Trong những năm 20 - 30 của thế kỷ trước, Furukawa đã tiến hành một loạt nghiên cứu về nhóm máu và tính cách. Công trình nổi tiếng nhất trong số này là so sánh tỷ lệ các nhóm máu ở người Formosans sống ở Đài Loan và người Ainu ở Nhật Bản. Khi ấy, Đài Loan đang bị Nhật chiếm đóng và những cuộc nổi dậy thường xuyên của người dân ở đây đã khiến hàng trăm người Nhật phải bỏ mạng. Dựa trên kết quả thống kê cho thấy, 41,2% người Đài Loan có nhóm máu O, trong khi tỷ lệ này ở người Ainu của Nhật Bản, vốn được coi là hiền lành, dễ khuất phục chỉ là 23,8%, Furukawa kết luận rằng, những người máu O thường hung hăng, hiếu chiến.

Một quầy bán muối tắm phù hợp với nhóm máu ở Nhật Bản

Lý thuyết của Furukawa được khơi lại vào những năm 1970. Với sự quảng bá tích cực của một số phương tiện truyền thông, nó nhanh chóng trở nên rất phổ biến trong xã hội Nhật Bản và thậm chí lan sang cả một số nước lân cận. Ở Nhật Bản, nhóm máu được coi là cơ sở để xem tướng số, bàn chuyện làm ăn, mai mối cưới hỏi. Thông tin về các ngôi sao ca nhạc, điện ảnh và người nổi tiếng ở Nhật Bản thường có mục nhóm máu, bên cạnh các mục ngày sinh, nơi sinh. Sách về nhóm máu và tính cách luôn nằm trong nhóm các ấn phẩm bán chạy nhất. Năm 2008, 4 đầu sách về chủ đề này đã bán được hơn 5 triệu bản trên toàn nước Nhật. Nhiều trường mẫu giáo chia trẻ em thành từng nhóm theo nhóm máu để áp dụng các biện pháp giáo dục khác nhau. Một cuộc khảo sát ngẫu nhiên tiến hành năm 2002 với 1.102 người Nhật cho thấy, 75% tin vào lý thuyết về nhóm máu và tính cách.

Niềm tin của người Nhật về nhóm máu và tính cách đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học. Năm 2003, hai chuyên gia về tâm lý ứng dụng của Đại học Griffith (Australia) là Mary Rogers và A. Ian Glendon đã tiến hành trắc nghiệm với 60 người về nhóm máu, tính cách và giới tính. Hai năm sau đó, Kunher Wu và đồng nghiệp tại Đại học Loma Linda (Mỹ) cũng tiến hành một nghiên cứu tương tự với 2.681 học sinh trung học tại Đài Loan. Cả hai công trình đều không tìm ra bất cứ liên hệ đáng kể nào giữa nhóm máu và tính cách.

Ngay ở Nhật Bản, nhiều nhà khoa học cũng phản đối quan niệm chung của xã hội về nhóm máu. Tatsuya Sato, nhà nghiên cứu tâm lý thuộc đại học Ritsumeikan khẳng định không có cơ sở khoa học nào về chuyện nhóm máu quyết định tính cách. Sự khác nhau giữa các nhóm máu là do các protein trong máu quyết định. Nhóm máu có thể liên quan đến nguy cơ mắc phải một số căn bệnh nào đó, nhưng tuyệt nhiên không dính dáng gì đến nhân cách, tài năng hay cá tính. Nhưng bất chấp mọi kết luận của giới nghiên cứu, nhiều người Nhật vẫn tin rằng, nhóm máu ảnh hưởng đến tính cách và qua đó, đóng vai trò nào đó trong mọi sự kiện diễn ra trong cuộc đời họ.

Hương Tiên (theo Reuters và Scientific American)